Τι προβλέπουν οι κανόνες της ΕΕ για την προστασία μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος

Φωτογραφία αρχείου.

Οι νέοι κανόνες για την προστασία των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος είχαν περάσει από την έγκριση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Οκτώβριο του 2019 και αναδεικνύουν τη μέριμνα η οποία θα πρέπει να λαμβάνεται για τους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος

Όπως χαρακτηριστικά σημειώνεται στο δελτίο Τύπου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τους κανόνες προστασίας των μαρτύρων, το οποίο αναρτήθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2019: «Η ΕΕ είναι αποφασισμένη να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία ενός δημοκρατικού συστήματος βασιζόμενου στο κράτος δικαίου. Αυτό συνεπάγεται την εγγύηση, σε ολόκληρη την ΕΕ, υψηλού επιπέδου προστασίας για τους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος που έχουν το θάρρος να μιλήσουν. Κανείς δεν θα πρέπει να διακινδυνεύει τη φήμη ή τη θέση εργασίας του επειδή αποκάλυψε παράνομες ενέργειες».

Στη συνέχεια, τονίζεται πως: «Οι νέοι κανόνες απαιτούν τη δημιουργία ασφαλών διαύλων αναφοράς τόσο εντός του ίδιου του οργανισμού —ιδιωτικού ή δημόσιου— όσο και στις δημόσιες αρχές. Επίσης, θα προσφέρουν υψηλό επίπεδο προστασίας των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος έναντι πιθανών αντιποίνων και θα υποχρεώσουν τις εθνικές αρχές να ενημερώνουν δεόντως τους πολίτες και να εκπαιδεύουν τους δημοσίους υπαλλήλους σχετικά με τον τρόπο χειρισμού των καταγγελιών.Στη συνέχεια, τα κείμενα θα υπογραφούν επισήμως και θα δημοσιευθούν στην Επίσημη Εφημερίδα».

Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ανακοίνωσε ότι δίνει προθεσμία δύο ετών (έως το 2021) στα κράτη μέλη της Ένωσης, ούτως ώστε να ενσωματώσουν τους νέους κανόνες που αφορούν την προστασία των μαρτύρων. 

Εν κατακλείδι, η απόφαση που ελήφθη τον περασμένο Οκτώβριο από το Συμβούλιο της Ευρώπης αναδεικνύει ότι τα πρόσωπα που αποφασίζουν να καταθέσουν στοιχεία για υποθέσεις δημοσίου συμφέροντος, δικαιούνται και οφείλουν να λαμβάνουν προστασία υψηλού επιπέδου. Κάτι που έρχεται σε αντίθεση με την απόφαση της πλειοψηφίας της Προανακριτικής Επιτροπής (πλην ΣΥΡΙΖΑ) για την άρση της ανωνυμίας των προστατευόμενων μαρτύρων για το σκάνδαλο Novartis.

Τα κυριότερα στοιχεία του κειμένου περιλαμβάνουν τα εξής:

Δημιουργία διαύλων αναφοράς εντός των εταιρειών/διοικήσεων: το κείμενο προβλέπει την υποχρέωση δημιουργίας ουσιαστικών και αποτελεσματικών διαύλων αναφοράς εντός των εταιρειών που απασχολούν περισσότερους από 50 εργαζόμενους ή στις πόλεις άνω των 10.000 κατοίκων. Αυτό θα συμβάλει στην ανάπτυξη υγιούς εταιρικής νοοτροπίας.

Ιεράρχηση των διαύλων αναφοράς: οι μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος προτρέπονται να χρησιμοποιούν κατ’ αρχάς τους εσωτερικούς διαύλους της εταιρείας τους, προτού στραφούν προς τους εξωτερικούς διαύλους που θα πρέπει να δημιουργήσουν οι δημόσιες αρχές. Σε κάθε περίπτωση, οι καταγγέλλοντες δεν χάνουν την προστασία τους εάν αποφασίσουν να χρησιμοποιήσουν εξαρχής τους εξωτερικούς διαύλους.

Με τους νέους κανόνες προστατεύονται περισσότερα προφίλ: Στα προστατευόμενα πρόσωπα περιλαμβάνεται μεγάλος αριθμός ατόμων που θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες για παραβάσεις στο εργασιακό τους πλαίσιο, π.χ. υπάλληλοι, συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων υπαλλήλων σε εθνικό/τοπικό επίπεδο, εθελοντές και ασκούμενοι, μη εκτελεστικά στελέχη, μέτοχοι κ.λπ.

Ευρύ πεδίο εφαρμογής: οι νέοι κανόνες θα καλύπτουν τομείς όπως οι δημόσιες συμβάσεις, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, η πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, η δημόσια υγεία κ.λπ. Για λόγους ασφαλείας δικαίου, στο παράρτημα της οδηγίας περιλαμβάνεται κατάλογος όλων των καλυπτόμενων νομοθετικών πράξεων της ΕΕ. Κατά την εφαρμογή των νέων κανόνων, τα κράτη μέλη μπορούν να δρουν και πέραν του καταλόγου αυτού.

Μέτρα στήριξης και προστασίας των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος: οι κανόνες προβλέπουν διασφαλίσεις για την προστασία των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος από αντίποινα, όπως απόλυση, υποβιβασμός και εκφοβισμός. Προστατεύονται επίσης εκείνοι που βοηθούν τους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος, όπως οι συνάδελφοι και οι συγγενείς τους. Η οδηγία περιλαμβάνει επίσης κατάλογο όλων των μέτρων στήριξης που θα τεθούν σε εφαρμογή υπέρ των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος.

Υποχρέωση των αρχών και των επιχειρήσεων να παρέχουν ενημέρωση: οι κανόνες προβλέπουν την υποχρέωση των αρχών να απαντούν και να δίνουν συνέχεια στις καταγγελίες των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος εντός 3 μηνών (με δυνατότητα παράτασης σε 6 μήνες για τους εξωτερικούς διαύλους σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις).

Το νομοθετικό κείμενο

ΣΧΟΛΙΑ

Το Documento σέβεται όλες τις απόψεις, οι οποίες ωστόσο απηχούν αποκλειστικά και μόνον τη γνώμη των χρηστών. Διατηρούμε το δικαίωμά μας να μην αναρτούμε υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Σχόλια που παραπέμπουν με ενεργό link σε άλλα sites δεν θα δημοσιεύονται. Χρήστες που δεν σέβονται αυτούς τους κανόνες θα αποκλείονται.